Άνθρωποι μιας χρήσης

Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης

Κάποτε πετούσαμε τα άδεια μπουκάλια, τις χαλασμένες ηλεκτρικές συσκευές και τα παλιά μας παπούτσια. Εντάξει, ακόμα τα πετάμε. Απλώς, σήμερα πετάμε και ανθρώπους! Εξω από τη ζωή μας, με δίχως κάδο ειδικό. Με την ίδια ευκολία, την ίδια αδιαφορία και, το χειρότερο, χωρίς την παραμικρή ενοχή. Αραγε ανακυκλώνεται η ψυχή;

Από τη Γεωργία Δρακάκη

Καλώς ήρθατε στην εποχή των ανθρώπων μιας χρήσης. Εκεί όπου οι φιλίες έχουν ημερομηνία λήξης, οι έρωτες κρατούν όσο ένα story στο Instagram και οι υποσχέσεις εξατμίζονται γρηγορότερα από το άρωμα μιας φτηνής κολόνιας.

Ζούμε στην πιο επικοινωνιακή εποχή της ανθρωπότητας και ταυτόχρονα στην πιο μοναχική. Εχουμε εκατοντάδες επαφές στο κινητό, χιλιάδες διαδικτυακούς φίλους, αμέτρητες δυνατότητες να μιλήσουμε, αλλά όταν πραγματικά πονάμε, δυσκολευόμαστε να βρούμε έναν άνθρωπο να σηκώσει το τηλέφωνο. Οχι να μας στείλει μια καρδούλα. Οχι να πατήσει ένα «μου αρέσει». Να σηκώσει το ρημάδι το τηλέφωνο και να ρωτήσει: «Τι έχεις;».

Αλλά αυτό απαιτεί χρόνο. Και ο χρόνος σήμερα θεωρείται πολυτέλεια, ειδικά όταν πρέπει να τον αφιερώσουμε σε κάποιον άλλον. Το νέο κοινωνικό μας σπορ λέγεται εξαφάνιση. Στα ξένα το βάφτισαν «ghosting», γιατί προφανώς όταν δίνεις αγγλικό όνομα στην αγένεια, ακούγεται πιο μοντέρνα. Γνωρίζεις κάποιον, μιλάτε, γελάτε, κάνετε σχέδια, ανταλλάσσετε εξομολογήσεις και ξαφνικά εξαφανίζεται. Χωρίς εξήγηση, χωρίς αποχαιρετισμό, χωρίς ούτε ένα στοιχειώδες «δεν θέλω να συνεχίσουμε». Παλιά χρειαζόταν θάρρος για να πεις σε κάποιον ότι δεν τον θέλεις. Τώρα χρειάζεται απλώς να πατήσεις «αποκλεισμός», ban, ό,τι είναι και όπως λέγεται αυτό.

Και μη νομίζετε ότι το φαινόμενο περιορίζεται στους ερωτευμένους. Οι φίλοι εξαφανίζονται όταν σταματάς να τους εξυπηρετείς. Οι γνωστοί σε θυμούνται όταν χρειάζονται μια χάρη. Οι συγγενείς σε αναζητούν όταν υπάρχει κάποια υποχρέωση, συνήθως οικονομική ή κοινωνική. Και οι δήθεν κολλητοί, εκείνοι που ορκίζονταν ότι θα είναι δίπλα σου στα δύσκολα, παθαίνουν ξαφνική αμνησία μόλις εμφανιστούν τα δύσκολα. Γιατί στα εύκολα, αγαπημένοι μου, όλοι καλοί είναι. Στα τραπέζια, στα μπουκάλια, στις διακοπές, στα γενέθλια και στις φωτογραφίες με τα χαμόγελα γίνεται συνωστισμός. Στον διάδρομο ενός νοσοκομείου, όμως, στην ανεργία, στο διαζύγιο, στην κατάθλιψη, στην οικονομική καταστροφή, οι καρέκλες αδειάζουν με εντυπωσιακή ταχύτητα. Εκεί γίνεται η πραγματική απογραφή των ανθρώπων σου.

Το ακόμα πιο θλιβερό είναι ότι αρχίσαμε να αντιμετωπίζουμε αυτή τη συμπεριφορά ως φυσιολογική. «Ετσι είναι ο κόσμος» λέμε. «Μην περιμένεις τίποτα από κανέναν». «Κοίτα τον εαυτό σου». Συμβουλές που παρουσιάζονται ως σοφία, ενώ πολλές φορές δεν είναι παρά η επίσημη παραδοχή ότι έχουμε παραιτηθεί από την ανθρωπιά.

Δεν λέω να μένουμε σε σχέσεις που μας πληγώνουν. Ούτε να ανεχόμαστε την εκμετάλλευση, την προδοσία ή την κακοποίηση στο όνομα κάποιας παρεξηγημένης αφοσίωσης. Υπάρχουν πόρτες που πρέπει να κλείνουν και άνθρωποι από τους οποίους πρέπει να απομακρυνόμαστε για να σωθούμε. Αλλο πράγμα, όμως, η αυτοπροστασία και άλλο η ευκολία με την οποία διαγράφουμε κάποιον επειδή μας κούρασε, επειδή διαφώνησε μαζί μας, επειδή δεν ήταν διαθέσιμος την ώρα που τον θέλαμε ή επειδή εμφανίστηκε στον ορίζοντα μια πιο λαμπερή επιλογή.

Κάποτε οι άνθρωποι προσπαθούσαν να διορθώσουν ό,τι χάλαγε. Σήμερα ψάχνουν αμέσως το επόμενο μοντέλο. Πιο νέο, πιο εντυπωσιακό, πιο βολικό, με λιγότερες απαιτήσεις και περισσότερα φίλτρα. Πώς και μετατρέψαμε τις ανθρώπινες σχέσεις σε ηλεκτρονικό κατάστημα; Φτάσαμε να κοιτάμε βιτρίνες, να συγκρίνουμε χαρακτηριστικά, να διαβάζουμε κριτικές, να κάνουμε επιλογές και, αν το προϊόν δεν ανταποκριθεί στις προσδοκίες μας, να ζητάμε επιστροφή. Αμεσα και αποτελεσματικά.

Μόνο που ο άνθρωπος δεν είναι προϊόν. Δεν έρχεται με εγγύηση, δεν έχει οδηγίες χρήσης και, κυρίως, δεν είναι υποχρεωμένος να ανταποκρίνεται κάθε στιγμή στις φαντασιώσεις μας. Εχει κακές ημέρες. Εχει φόβους. Εχει ανασφάλειες. Εχει πληγές που δεν φαίνονται στις φωτογραφίες του. Μπορεί να μη χαμογελά πάντα, να μην απαντά αμέσως, να μη συμφωνεί με όλα όσα λέμε. Αυτό δεν τον κάνει ελαττωματικό. Τον κάνει άνθρωπο.

«Δεν δένομαι» καμαρώνει ο ένας. «Δεν δίνω δεύτερες ευκαιρίες» διαφημίζει η άλλη. «Οποιος φύγει αντικαθίσταται» ανακοινώνει ο τρίτος, λες και μιλάει για υπάλληλο που παραιτήθηκε από το μαγαζί του. Μπράβο σας, κορίτσαροι και κοριτσάρες! Και όλοι μαζί παριστάνουμε τους άτρωτους, μέχρι να έρθει εκείνο το βράδυ που θα κοιτάξουμε το κινητό και θα συνειδητοποιήσουμε ότι δεν έχουμε σε ποιον να πούμε μια αλήθεια χωρίς να φοβόμαστε πως αύριο θα γίνει κουτσομπολιό. Γιατί η πραγματική πολυτέλεια στις μέρες μας δεν είναι οι επώνυμες τσάντες, τα ακριβά αυτοκίνητα και τα πεντάστερα ξενοδοχεία. Είναι να έχεις δύο ανθρώπους που δεν χρειάζεται να τους εντυπωσιάσεις για να σε αγαπούν. Που σε έχουν δει άβαφο, άυπνο, θυμωμένο, απογοητευμένο, αποτυχημένο και εξακολουθούν να κάθονται δίπλα σου. Αυτοί είναι ο πλούτος. Ολα τα υπόλοιπα είναι διακόσμηση.

Γι’ αυτό, την επόμενη φορά που θα θελήσετε να διαγράψετε έναν άνθρωπο από τη ζωή σας, αναρωτηθείτε πρώτα αν πραγματικά σας έκανε κακό ή αν απλώς έπαψε να σας βολεύει. Αν αξίζει μια εξήγηση, δώστε την. Αν χρειάζεται μια συζήτηση, κάντε την. Αν σας στάθηκε σε δύσκολες στιγμές, μην το ξεχνάτε επειδή σήμερα δεν μπορεί να σας προσφέρει τίποτα.

Και, πάνω απ’ όλα, μη μετράτε την αξία των ανθρώπων από τη χρησιμότητά τους. Σε μια κοινωνία που έμαθε να χρησιμοποιεί τους ανθρώπους και να αγαπάει τα πράγματα, το πιο επαναστατικό που μπορείς να κάνεις είναι να παραμείνεις άνθρωπος. Προσέξτε μην και συνηθίσετε τόσο πολύ να πετάτε τους άλλους, ώστε μια μέρα, όταν σας πετάξουν κι εσάς, να μην υπάρχει κανείς να σας μαζέψει.