Επιφυλακτικοί είναι οι επιστήμονες μετά τους δύο σεισμούς με επίκεντρο τον Ευβοϊκό
Με ιδιαίτερη προσοχή παρακολουθούν οι επιστήμονες τη σεισμική δραστηριότητα στον βόρειο Ευβοϊκό μετά το διπλό ισχυρό χτύπημα του Εγκέλαδου που ταρακούνησε όλη την ανατολική Στερεά Ελλάδα και έγινε αισθητός έως την Πελοπόννησο, τα ξημερώματα της Τρίτης. Ολοι οι σεισμολόγοι συμφωνούν πως οι δονήσεις, οι οποίες «χόρεψαν» -περισσότερο ή λιγότερο- τη μισή χώρα, δεν προέρχονταν από το ρήγμα της Αταλάντης, ωστόσο στο ερώτημα αν υπάρχει κίνδυνος εκδήλωσης μεγαλύτερου σεισμού το επόμενο διάστημα, ακόμη όλα είναι… ανοιχτά. Οι περισσότεροι άλλωστε δήλωναν έως αργά χθες το βράδυ πως είναι νωρίς για να ξέρουμε αν επρόκειτο για το κύριο γεγονός.
Η πρώτη από τις δύο ισχυρές δονήσεις σημειώθηκε στη 1.05 (μετά τα μεσάνυχτα) και σύμφωνα με την τελική εκτίμηση των Γεωδυναμικού Ινστιτούτου της Αθήνας, είχε μέγεθος 5,2 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ, ενώ η δεύτερη δόνηση σημειώθηκε τέσσερα λεπτά αργότερα, με μέγεθος 5,1 Ρίχτερ. Εκτός από παρόμοιο μέγεθος, οι δύο σεισμοί είχαν το ίδιο εστιακό βάθος (24 χιλιόμετρα) και πολύ κοντινά επίκεντρα, που προσδιορίστηκαν στη θαλάσσια περιοχή του βόρειου Ευβοϊκού κόλπου, σε απόσταση περίπου 30 χιλιομέτρων βόρεια βορειοδυτικά της Χαλκίδας, ανάμεσα στο Προκόπι Ευβοίας και τη Μαλεσίνα Φθιώτιδας. Τους σεισμούς έδωσε ένα υποθαλάσσιο ρήγμα που «βλέπει» στα δυτικά τη Μαλεσίνα και στα ανατολικά το χωριό Παλάτια, ενώ αρκετοί σεισμολόγοι κάνουν λόγο για διπλό σεισμό και όχι για δύο, αν και η διάκριση αυτή δεν έχει ιδιαίτερο πρακτικό ενδιαφέρον.
Χωρίς τραυματισμούς
Οι δύο δονήσεις έγιναν ιδιαίτερα αισθητές όχι μόνο στην Εύβοια, αλλά και στη Φθιώτιδα, στη Θεσσαλία και την Αττική, ενώ έγιναν αντιληπτές έως και στην Πελοπόννησο. Τραυματισμοί ή ζημιές δεν αναφέρθηκαν. Το ερώτημα βέβαια είναι αν τα 5άρια της Τρίτης είναι το κύριο σεισμικό γεγονός ή υπάρχει πιθανότητα για κάτι μεγαλύτερο, ενώ για ακόμη μία φορά η ομάδα ΒΑΝ του Παναγιώτη Βαρώτσου υποστήριξε ότι «έβλεπε» σεισμό, από τον περασμένο Αύγουστο, λόγω των προσεισμικών ηλεκτρικών κυμάτων στον Ευβοϊκό. «Δεν έχουμε πρόβλημα προς το παρόν, πιστεύω ότι δεν θα έχουμε πιο μεγάλο σεισμό» απαντά ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ, καθηγητής Ευθύμιος Λέκκας, ο οποίος ωστόσο δεν αποκλείει μετασεισμούς μεγέθους 4,7 ή 4,8 Ρίχτερ. Ο κ. Λέκκας επισημαίνει ότι ο διπλός σεισμός δεν μπορεί να ενεργοποιήσει το γνωστό ρήγμα της Αταλάντης, αφού πρόκειται για ένα «αδρανές ρήγμα που τώρα δεν έχει δυνατότητα να δώσει μεγάλο σεισμό, όπως πριν από 120 χρόνια».
Πολύ επιφυλακτικός σε σχέση με την εξέλιξη της σεισμικής ακολουθίας εμφανίζεται ο διευθυντής του Γεωδυναμικού, καθηγητής Ακης Τσελέντης. Οι προχθεσινές δονήσεις δεν σχετίζονται με το ρήγμα της Αταλάντης, εκτιμά ο ίδιος. «Η περιοχή είναι διεγερμένη, έχει μεγάλα ρήγματα και αν δεν περάσουν λίγες ημέρες, δεν είμαστε σίγουροι ότι ήταν ο κύριος σεισμός» γράφει χαρακτηριστικά στη σελίδα του στο facebook, όπου συμβουλεύει τους κατοίκους της ευρύτερης περιοχής να αποφύγουν τα παλιά σπίτια για μερικές ημέρες.
Ο διευθυντής ερευνών του Γεωδυναμικού Γεράσιμος Παπαδόπουλος κάνει λόγο για δύο σεισμούς, 5,2 και 5,1 Ρίχτερ, καθώς και πολλούς μετασεισμούς, με τον μεγαλύτερο 3,9 Ρίχτερ. «Εχει αρχίσει να εμφανίζει την εικόνα μιας μετασεισμικής ακολουθίας αρκετά ομαλής, παρ’ όλα αυτά είμαστε ακόμη επιφυλακτικοί για να μπορέσουμε να πούμε αν ο σεισμός των 5,2 είναι ο κύριος ή όχι» λέει. Ο κ. Παπαδόπουλος επισημαίνει ότι μετασεισμοί με μέγεθος 4 ή 4,5 Ρίχτερ «δεν θα είναι έκπληξη». Από την πλευρά της, η καθηγήτρια Σεισμολογίας του ΑΠΘ Ελευθερία Παπαδημητρίου χαρακτηρίζει «παρακινδυνευμένη» οποιαδήποτε εκτίμηση για το τι μέλλει γενέσθαι και καλεί τους κατοίκους των γύρω περιοχών να είναι «επιφυλακτικοί σε ό,τι αφορά τις καθημερινές δραστηριότητές τους και τη χρήση δομημένου περιβάλλοντος, μέχρι κάποιος να τους πει υπεύθυνα ότι μπορούν να τα χρησιμοποιήσουν».
Η χαρτογράφηση των ρηγμάτων
«Δεν έχει σχέση με της Αταλάντης»
Ενα σχετικά μικρό υποθαλάσσιο ρήγμα, που δεν έχει καμία σχέση με εκείνο της Αταλάντης, «γέννησε» τους δύο ισχυρούς σεισμούς οι οποίοι αναστάτωσαν τη μισή Ελλάδα τα ξημερώματα της Τρίτης. Οπως εξηγεί στην «Espresso» ο Γεράσιμος Παπαδόπουλος, πρόκειται για ένα ρήγμα που βρίσκεται εξολοκλήρου σε θαλάσσιο χώρο, στον βόρειο Ευβοϊκό, σε απόσταση 30-35 χιλιομέτρων βόρεια από τη Χαλκίδα. Το εν λόγω ρήγμα έχει διεύθυνση από Ανατολή προς Δύση (βρίσκεται μεταξύ της Μαλεσίνας Λοκρίδας και του χωριού Παλάτια Ευβοίας) και είναι σχεδόν κάθετο προς το περίφημο ρήγμα της Αταλάντης. «Μέσα σ’ αυτό έγιναν και οι δύο μεγάλοι σεισμοί και όλοι οι μετασεισμοί» λέει ο διευθυντής ερευνών του Γεωδυναμικού. Ο ίδιος το χαρακτηρίζει ρήγμα με χαμηλό σεισμικό δυναμικό, αφενός διότι στο παρελθόν δεν έχει δώσει σημαντικούς σεισμούς, αφετέρου λόγω μικρού μεγέθους. Συγκεκριμένα, το τμήμα που ενεργοποιήθηκε έχει μήκος μικρότερο των 10 χιλιομέτρων.
Γενικότερα, ο βόρειος Ευβοϊκός είναι μια περιοχή με υψηλή σεισμικότητα, όχι όμως και τη μεγαλύτερη στον ελληνικό χώρο. Από γεωλογική σκοπιά κυριαρχεί το ρήγμα της Αταλάντης, που δίνει πολύ ισχυρούς σεισμούς αλλά σε πολύ αραιά χρονικά διαστήματα, της τάξεως των 700-1.000 ετών. Οι τελευταίοι μεγάλοι σεισμοί από το συγκεκριμένο ρήγμα σημειώθηκαν το 1894, πράγμα που, σύμφωνα με τον Ευθύμιο Λέκκα, σημαίνει ότι «δεν έχει προλάβει να γεμίσει ενέργεια».
Ενεργοποιήθηκε άσκηση με κωδικό «Αρμαγεδδών»
Μέσα στους επόμενους δύο μήνες το υπουργείο Δημόσιας Τάξης θα ενεργοποιήσει πρωτόκολλο των Ενόπλων Δυνάμεων για τον σχεδιασμό αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών και κυρίως της σεισμικής δραστηριότητας, που φέρει την κωδική ονομασία «Αρμαγεδδών». Με αφορμή τον διπλό σεισμό στον βόρειο Ευβοϊκό, που έγινε αισθητός σε μεγάλο μέρος της χώρας, πραγματοποιήθηκε χθες σύσκεψη των εμπλεκόμενων φορέων στο υπουργείο Δημόσιας Τάξης, με αντικείμενο τον συντονισμό όλων των υπηρεσιών σε περίπτωση φυσικής καταστροφής. Μεταξύ άλλων, αποφασίστηκε να διενεργηθεί μέσα σε διάστημα 60 ημερών άσκηση (ετοιμότητας) για την αντιμετώπιση καταστροφών από φυσικά αίτια με συμμετοχή της ΕΛ.ΑΣ., της Πυροσβεστικής, των Ενόπλων Δυνάμεων και του Λιμενικού. Αντίστοιχη σύσκεψη είχε γίνει την προηγούμενη εβδομάδα για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων από τυχόν ακραία καιρικά φαινόμενα.
Μετά το τέλος της σύσκεψης, ο υπουργός Δημόσιας Τάξης Βασίλης Κικίλιας διευκρίνισε: «Επισημαίνω -κατανοώντας πλήρως την πιθανή δημιουργία λανθασμένων εντυπώσεων- ότι αντίστοιχες συσκέψεις θα γίνονται στο εξής, προκειμένου να έχουμε τη μέγιστη δυνατή αποτελεσματικότητα προς όφελος του πολίτη. Είναι γεγονός ότι στη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας υπάρχει ένας ολοκληρωμένος Επιχειρησιακός Σχεδιασμός με συγκεκριμένους ρόλους και αρμοδιότητες για την αντιμετώπιση κάθε έκτακτης ανάγκης. Αυτό όμως έχει πρακτική αξία όταν διαπιστώνεται ανά τακτά χρονικά διαστήματα το επίπεδο ετοιμότητας και συνεργασίας όλων αυτών που εμπλέκονται στα υπάρχοντα σχέδια δράσης».
Επίσης, ο υπουργός Υποδομών Μιχάλης Χρυσοχοΐδης αποφάσισε τη σύγκληση μόνιμης (συμβουλευτικού χαρακτήρα) επιστημονικής επιτροπής Εκτίμησης Βραχυπρόθεσμης Εξέλιξης Σεισμικότητας, με πρόεδρο τον ομότιμο καθηγητή Σεισμολογίας Κωνσταντίνο Μακρόπουλο και μέλη γνωστούς σεισμολόγους – ερευνητές.
Θεοδόσης Π. Πάνου