Η «Μάχη της Ηλέκτρας» στην Μεγάλη οθόνη - Ειρήνη Παππά Vs Άννα Συνοδινού

Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης

Ο Οκτώβριος του 1962 μπήκε με μια μεγάλη κινηματογραφική μάχη που έμεινε στην Ιστορία ως η «Μάχη της Ηλέκτρας». Δύο διαφορετικές εκδοχές ανταγωνίστηκαν στο λευκό πανί των κινηματογράφων δημιουργώντας μια σφοδρή σύγκρουση.

Βρισκόμαστε σε μια εποχή που το κοινό δεν είναι εξοικειωμένο με την αρχαία τραγωδία. Πολύ περισσότερο το κινηματογραφικό που καταναλώνει προϊόντα φτηνών δακρύβρεχτων ταινιών, φαρσοκωμωδίες και ξένες ταινίες που έρχονται με χρονοκαθυστέρηση στην Ελλάδα.

Κι όμως εκείνο τον μήνα παρουσιάζονται δύο εκδοχές της Ηλέκτρας που ξεκινούν από διαφορετικές αφετηρίες.

Η μία είναι η «Ηλέκτρα» του Μιχάλη Κακογιάννη βασισμένη στην τραγωδία του Ευριπίδη. Είναι μια κινηματογραφική υπερπαραγωγή της Finos Film προορισμένη για διεθνή καριέρα. Γυρίζεται σε φυσικούς χώρους με την Ειρήνη Παππά στον ομώνυμο ρόλο, αλλά και πλήθος σημαντικών ηθοποιών όπως ο Μάνος Κατράκης, ο Γιάννης Φέρτης, η Αλέκα Κατσέλη, ο Κώστας Καζάκος, η Αφροδίτη Γρηγοριάδου, ο Νότης Περγιάλης, η Έλλη Φωτίου κ.ά. με διακρίσεις στο Φεστιβάλ των Καννών και της Θεσσαλονίκης. Η μουσική είναι του Μίκη Θεοδωράκη, τα κουστούμια και τα σκηνικά του Σπύρου Βασιλείου.

Την ίδια μέρα έχει προγραμματιστεί και η… άλλη «Ηλέκτρα» που στηρίζεται στην τραγωδία του Σοφοκλή. Την έχει γυρίσει ο ελληνοαμερικανός σκηνοθέτης Τεντ Ζάρπας. Στην ουσία πρόκειται για ένα δραματοποιημένο ντοκιμαντέρ. Έχει κινηματογραφήσει την εμβληματική παράσταση του Εθνικού Θεάτρου στην Επίδαυρο με την Άννα Συνοδινού στον ομώνυμο ρόλο που αποθεώθηκε για την ερμηνεία της από κριτικού και κοινό. Η παράσταση είχε δοθεί στις 18 Ιουνίου 1961. Ο Ζάρπας δεν κινηματογραφεί απλά την παράσταση. Γυρίζει και πάλι κάποιες σκηνές για να έχει κοντινά πλάνα, διανθίζει την ταινία με σκηνές από τους επίσημους, όπου μεταξύ άλλων είναι και η Τζάκι Κένεντι, δείχνει πλάνα από την περιοχή, τον κόσμο που συρρέει.

Η μάχη αρχίζει στις εφημερίδες. Με τις καταχωρήσεις. Η… ελληνοαμερικανική «Ηλέκτρα» στηρίζεται στις καλές κριτικές από το φεστιβάλ κινηματογράφου που βραβεύτηκε στην κατηγορία «ντοκιμαντέρ».

Η Finos Film είχε ετοιμάσει τη δική της διαφήμιση που την βλέπουμε στις εφημερίδες της Κυριακής και σε κάποιες την Δευτέρα

Όμως στα φύλλα της Δευτέρας υπάρχει ανακοίνωση που υποστηρίζει ότι η αυθεντική «Ηλέκτρα» είναι αυτή του Κακογιάννη.

Στη διαμάχη μπαίνει… απρόσκλητος και ο Ηλίας Καζάν που τα βάζει με τον Κακογιάννη αναφέροντας τον απλά «Αθηναίο σκηνοθέτη»..

Ρόλο… διαιτητή αναλαμβάνει να παίξει με την κριτική της η Ελένη Βλάχου που ως «Α-θέατος» υπογράφει στην «Μεσημβρινή» που αναφέρεται στα προτερήματα των δύο ταινιών και αποδοκιμάζει την ταυτόχρονη προβολή, προβλέποντας ότι δεν θα οφελήσει κανένα.

Τρέιλερ της ταινίας του Κακογιάννη

Η κριτική αποθεώνει την ταινία του Κακογιάννη, αλλά δείχνει συμπάθεια για αυτήν του Ζάρπα παραδεχόμενη ότι η κινηματογράφηση μιας αρχαίας τραγωδίας στον φυσικό της χώρα είναι δύσκολη.

Πραγματικά, ο φωτισμός στα μακρινά πλάνα δεν είναι καλός, αλλά σε αυτό φταίνε οι… πρωτόγονοι για κινηματογράφηση προβολείς του αρχαίου θεάτρου. Για πρώτη φορά όμως οι θεατές βλέπουν από κοντά τους ηθοποιούς, γεγονός που δεν τους κολακεύει όλους, οι μικρές λεπτομέρειες χάνονται από την απόσταση και τυχόν λάθη περνούν απαρατήρητα. Ένα σοβαρό μειονέκτημα είναι τα πλάνα του χορού που δεν υπάρχουν στην ταινία, αφού το φιλμ κάηκε στην επεξεργασία.

Η ταυτόχρονη προβολή έβλαψε και τις δύο ταινίες. Αυτή του Κακογιάννη ήταν 5η σε εισιτήρια (76.846), αλλά πολύ μακριά από την πρώτη (Μερικοί το προτιμούν κρύο με 212.247), τη δεύτερη (Οργή, 132.102), την τρίτη (Νόμος 4.000, 118.841) και σχετικά κοντά την τέταρτη (Η Αθήνα την νύχτα, 85.013).

Πολύ χαμηλά κινήθηκε η ταινία του Ζάρπα με μόλις 13.262 εισιτήρια που την έφερε 43η μεταξύ ων 82 ελληνικών ταινιών που προβλήθηκαν εκείνη την χρονιά.

Η ταινία αυτή σήμερα θεωρείται ντοκουμέντο αφού διασώζει μια μεγάλη παράσταση (σκηνοθεσία του Τάκη Μουζενίδη), την πρώτη κινηματογραφημένη ολόκληρη στην Επίδαυρο.

Και… τρίτη Ηλέκτρα

Και μέσα στον… πανικό προέκυψε και… τρίτη «Ηλέκτρα» ένα μήνα μετά. Ο Δημήτρης Ροντήρης με το Πειραϊκό Θέατρο έκανε ευρωπαϊκή περιοδεία. Στην Αγγλία η ITV πρότεινε να παρουσιάσει στην τηλεόραση την τραγωδία. Η τηλεοπτική προσαρμογή ανατέθηκε στην Τζόαν Κεπ Ουέλς και στις 28 Νοεμβρίου 1962 οι Άγγλοι τηλεθεατές είδαν ελληνική τραγωδία, χωρίς υπότιλους στα αγγλικά με μόνο βοήθημα την υπόθεση που δημοσιεύτηκε στις εφημερίδες της εποχής. Η ίδια παράσταση μεταδόθηκε στις 26 Νοεμβρίου 1963 από την τηλεόραση στη Γερμανία και όχι στις 7 Νοεμβρίου όπως λανθασμένα αναφέρει η εφημερίδα

Το 1992 η ΕΡΤ παρουσίασε την παράσταση που είναι εξαιρετική με υπέροχη την Ασπασία Παπαθανασίου στον ομώνυμο ρόλο σε πρόλογο του Κώστα Γεωργουσόπουλου. Κάποιοι φωστήρες της κρατικής τηλεόρασης του είχαν πει ότι η παράσταση μεταδόθηκε από το BBC λάθος που επαναλαμβάνει στον πρόλογό του. Πρόκειται για ένα αξιόλογο ντοκουμέντο που δεν μεταδόθηκε ποτέ σε επανάληψη!

Κινηματογράφος

1993: Επιτρέπεται έπειτα από 12ετή απαγόρευση στην Τουρκία η προβολή της ταινίας του Γιλμάζ Γκιουνάι «Ο Δρόμος».

Τηλεόραση

1951: Το δίκτυο «Toverspiegel» γίνεται το πρώτο που εκπέμπει τηλεοπτικό σήμα στην Ολλανδία.

1955: Ο Άλφρεντ Χίτσκοκ ξεκινά την συνεργασία του με την τηλεόραση. Η σειρά «Ο Άλφρεντ Χίτσκοκ παρουσιάζει» παρουσιάζει ιστορίες που έχει επιλέξει ο ίδιος ο σκηνοθέτης τις οποίες προλογίζει ο ίδιος. Μάλιστα γύρισε δύο εκδοχές. Η μια για το αμερικανικό κοινό, όπου σατίριζε πρόσωπα και καταστάσεις, ενώ η «διεθνής» ήταν πιο γενική. Η σειρά ξεκίνησε με ημίωρη διάρκεια, αλλά το 1962 έγινε ωριαία με τίτλο «Η ώρα του Άλφρεντ Χίτσκοκ». Στα δέκα χρόνια της παρουσίας της μεταδόθηκαν 361 επεισόδια. Στην Ελλάδα μεταδόθηκε για πρώτη φορά στις 27 Οκτωβρίου 1968 με το νέο πρόγραμμα της ΥΕΝΕΔ που άνοιξε τις πύλες της στους χορηγούς. Ο εισαγωγέας των προγραμμάτων Σπύρος Σπυρίδης προσέφερε «δωρεάν» αμερικανικές σειρές που έκαναν θραύση με αντάλλαγμα τη διαφημιστική εκμετάλλευσή τους. Θα έπαιρνε δηλαδή τα χρήματα από τις διαφημίσεις που θα προβάλλονταν σε αυτές.

Μπορεί τότε η αγορά να ήταν μικρή, τα δύο κανάλια, ΕΙΡ και ΥΕΝΕΔ να εξέπεμπαν στην Αθήνα και σε λίγες μεγάλες πόλεις, αλλά γρήγορα οι δέκτες, όπως και οι πομποί αναμετάδοσης πολλαπλασιάστηκαν. Ο Χίτσκοκ… έπιασε στασίδι στο πρόγραμμα της Κυριακής.