Το χωριό στα Σφακιά που σβήστηκε από τον… χάρτη, αλλά μόλις το 2018 αναγνωρίστηκε η θυσία του

Στο Ληξιαρχείο δημοσιεύονται καθημερινά μερικοί διάσημοι, καλοί ή κακοί που γεννήθηκαν ή έφυγαν από τη ζωή τη συγκεκριμένη μέρα. Υπάρχουν και οι άλλοι που συνηθίζουμε να λέμε ανώνυμους, αλλά είναι άνθρωποι, έχουν όνομα και επώνυμο και κυρίως φίλους και συγγενείς που τους αγαπούν.

Υπάρχουν 31 άνθρωποι, 21 άνδρες και 10 γυναίκες που τέτοια μέρα δολοφονήθηκαν σ΄ ένα χωριό της Κρήτης. Ήταν στα 1943 όταν ένα γερμανικό παραστρατιωτικό απόσπασμα με αρχηγό τον 46χρονο τότε Φριτς Σούμπερτ έσβησε από τον χάρτη ένα χωριό, τον Καλλικράτη, στα Σφακιά.

Τα ονόματά τους θα τα δείτε μόνο σε ένα ηρώο. Ακόμα και η θυσία τους δικαιώθηκε αργά. Ο θάνατός τους αναγνωρίστηκε επίσημα μόλις το 2018 όταν Ελληνική πολιτεία ανακήρυξε το χωριό τους μαρτυρικό.

Επίσημα ο θάνατός τους ήταντιμωρία για τους αντάρτες του Μανώλη Μπαντουβά που δρούσαν στην περιοχή. Ανεπίσημα όμως, όπως δείχνουν οι πράξεις των δολοφόνων τους, ήταν το πλιάτσικο.

Το χωριό ήταν πλούσιο. Η συμμορία του Σούμπερτ δεν είχε μόνο Γερμανούς, αλλά και Έλληνες, μερικοί από αυτούς τους βλέπετε στην κεντρική φωτογραφία. Οι περισσότεροι είχαν βγει από τις φυλακές και… δουλειά τους ήταν να σκοτώνουν.

Από τις 8 Οκτωβρίου και για τέσσερις μέρες σκότωναν κι έκλεβαν. Και στο τέλος ότι δεν μπορούσαν να σηκώσουν το έκαψαν. Έβαλαν φωτιά στο χωριό που κηρύχτηκε για ένα χρόνο απαγορευμένη περιοχή. Άταφοι έμειναν οι νεκροί, κρυμμένοι σε σπηλιές όσοι γλίτωσαν.

Οι εισβολείς είχαν σχέδιο. Μπήκαν στο χωριό και έστησαν πολυβόλα στην πλαγιά για να μην μπορεί να φύγει κανένας. Λίγες μέρες νωρίτερα είχαν πάει στο γειτονικό χωριό, τις Συκιές κι έκαψαν έξι γυναίκες.

Τα θύματα

• Ζαμπία Παπαδόσηφου – Μανουσέλη, την σκότωσαν όταν αντιστάθηκε βλέποντάς τους να της λεηλατούν το σπίτι.
• Ελένη Πολλάκη Κατερίνη Πολλάκη, Ευαγγελία Τσιβολεδάκη, τις έκαψαν ζωντανές μέσα στα σπίτια τους.
• Αθηνά Τσιβολεδάκη, την σκότωσαν στις παρυφές του χωριού
• Αικατερίνη Γιαννακάκη, την εκτέλεσαν στο νεκροταφείο του χωριού
• Φανιά Βλαχάκη Κουργελάκη, την σκότωσαν στην τοποθεσία του Σαπουνά.
• Ξανθίππη Καντήρου, Αγγελική Γανταδάκη, Μαρία Χαιρέτη τις σκότωσαν σε ένα παράπηγμα το οποίο στη συνέχεια γκρέμισαν.

Στην Πιπιλίδα εκτελέστηκαν 14 άνδρες.

• Αλέξανδρος Βουγιούκαλος και Εμμανουήλ Βουγιούκαλος του Γεωργίου αδέλφια. Μανούσος Βουγιούκαλος του Μιχαήλ,
• Γεώργιος Μανουσέλης Γεώργιος του Μιχαήλ και ο γιος του Εμμανουήλ Μανουσέλης. Μανούσος Μανουσέλης και Ευστράτιος Μανουσέλης του Γεωργίου αδέλφια.
• Ρούσσος Γανταδάκης του Γεωργίου
• Ευστράτιος Χαιρέτης του Μιχαήλ
• Νικόλαος Χαιρέτης του Εμμανουήλ
• Ιωάννης Σηφοστρατουδάκης του Ευστρατίου
• Εμμανουήλ Κωνσταντουδάκης του Ιωάννου
• Γεώργιος Κανδήρος του Ιωάννου
• Νικόλαος Χειραναγνωστάκης του Αντωνίου από την Αργυρούπολη.
• Ο Μανούσος Βουγιούκαλος του Γεωργίου, ο τρίτος αδερφός, δολοφονήθηκε από Σουμπερίτες (Έλληνες συνεργάτες των Γερμανών) έξω από το σπίτι του.
• Μανούσος Μανουσέλης του Νικολάου, σφάχτηκε στην είσοδο του χωριού από Σουμπερίτες αφού τον βασάνισαν.
• Σπύρος Χαιρέτης του Χρήστου, δολοφονήθηκε πισώπλατα από Σουμπερίτη έξω από το κατάλυμα της Πιπιλίδας.
• Παύλος Πολλάκης του Εμμανουήλ, δολοφονήθηκε δίπλα στο σπίτι του.
• Μάρκος Μαρκουτσάκης του Εμμανουήλ δολοφονήθηκε στην αυλή του σπιτιού του από τον πιο σκληρό δοσίλογο της ομάδας του Σούμπερτ, τον παπά Καλλέργη.

Τα 31 θύματα συμπληρώνουν δύο νέοι που άρπαξαν από το χωριό Επισκοπή οι Γερμανοί. Πρόκειται για τους:

• Ιωάννη  Λυκάκη του Σταύρου από το χωριό Ασκύφου που βρέθηκε για δουλειές στην Επισκοπή.
• Γεώργιο  Βιγδινάκη του Ιωάννου, γιατρός από την Επισκοπή ο οποίος εξαφανίστηκε και δολοφονήθηκε από τους Γερμανούς στη διάρκεια της Κατοχής.

Ο Νίκος Καζαντζάκης ήταν μέλος της επιτροπής που κατέγραψε μετά την απελευθέρωση τα εγκλήματα του στρατού Κατοχής και των συνεργατών τους. Η έκθεση που υποβλήθηκε, μπορεί να είναι γραμμένη στην καθαρεύουσα, να έχει το ξερό υπηρεσιακό τόνο, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπήρξε πόνος και αίμα. Διαβάζουμε:

«Την 6/10/43, δύναμις εκ 500 περίπου Γερμανών εισήλθεν εις τον ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗΝ ρίπτουσα σφοδρούς πυροβολισμούς προς εκφοβισμόν των κατοίκων και παρεμπόδισιν της διαφυγής των. Παρά ταύτα το πλείστον των ανδρών κατώρθωσε να διαφύγη χάρις εις το ορεινόν και δασώδες της περιοχής.

Οι υπολειφθέντες – περί τους 30 άνδρες και τα γυναικόπαιδα – συνελήφθησαν και εκρατήθησαν εις τον περίβολον της εκκλησίας, (σημ.:  Κοιμήσεως Παναγίας Καλλικράτη). Ενισχυθέντες οι Γερμανοί και δια της σφίξεως άλλου στρατού ως και της περιβοήτου ομάδος του Σούμπερτ ήρχισαν να λεηλατούν το χωρίον και να ανακρίνουν τους κατοίκους κατηγορούντες αυτούς επί συνεργασία μετά του Μπαντουβά.

Έπειτα εκμανέντες δια την διαφυγήν τούτου, εφόνευσαν πρώτον περί τους 10 άνδρας μετά φοβερών βασάνων εντός ερειπωμένης οικίας, τους δε λοιπούς εις τας οδούς ή εντός των αυλών των οικιών των…

Συγχρόνως με τας εκτελέσεις ελεηλάτησαν και έπειτα επυρπόλησαν τον ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗΝ. Εκ των οικιών εκάησαν περί τας 80. Εκ των γυναικών συνέλαβον 20 πάσης ηλικίας, τας οποίας εφυλάκισαν επί 1 μήνα εις την Αγυιάν.

Επειδή δε μετά ταύτα ένα τμήμα του στρατού των οδεύον προς νότον εβλήθη υπό ομάδος ανταρτών, οι Γερμανοί συνέλαβον άλλας τρεις γυναίκας εις το χ. Καλλικράτης, τας εφόνευσαν εντός οικίας και έπειτα ανετίναξαν αυτήν. Η περιοχή εκηρύχθη απηγορευμένη ζώνη, εγκατασταθέντος και μονίμου εκεί φυλακίου, τα δε γυναικόπαιδα διεσπάρησαν εις τα βουνά, τα δάση και τα γειτονικά χωρία».

Όσο για τον Φριτς Σούμπερτ προσπάθησε να επιστρέψει στην Ελλάδα χρησιμοποιώντας το όνομα Κώστας Κωνσταντινίδης για να συναντήσει την ερωμένη του. Αναγνωρίστηκε όμως, πέρασε από δίκη και εκτελέστηκε στη Θεσσαλονίκη το 1947. Ο εγκληματίας αυτός μιλούσε ελληνικά με τουρκική προφορά επειδή στη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου υπηρετούσε στον Γερμανικό Στρατό στην Σμύρνη.

Γεννήσεις

1895: Αχμέτ Ζώγου, Αλβανός πολιτικός. Ξεκίνησε από υπουργός, έγινε πρωθυπουργός και στο τέλος Βασιλιάς της χώρας, καταργώντας το 1928 (1/9) το πολίτευμα, μετατρέποντας το σε απόλυτη Μοναρχία. Έχασε τον θρόνο του το 1939 με την εισβολή της Ιταλίας στην Αλβανία. Διέφυγε μέσω Ελλάδας στην Αγγλία. Πέθανε στη Γαλλία στις 9 Απριλίου 1961.

1895:  Χουάν (Ντομίνγκο) Περόν, Αργεντινός στρατηγός και πολιτικός. Σημάδεψε μια εποχή στη χώρα του. Έγινε δημοφιλής, ανατράπηκε, εκλέχτηκε και πάλι. Πέθανε την 1η Ιουλίου 1974.

1927: Κώστας Ταχτσής, συγγραφέας. Το 1962 εξέδωσε με δικά του έξοδα το Τρίτο Στεφάνι το πιο γνωστό του έργο. Έκανε διάφορα ετερόκλητα επαγγέλματα, μετά το 1974 αγωνίστηκε για τα δικαιώματα των ομοφυλόφιλων με κείμενα και κινητοποιήσεις. Βρέθηκε δολοφονημένος στο σπίτι του στον Κολωνό φορώντας γυναικεία ρούχα στις 27 Αυγούστου 1988. Κανείς ποτέ δεν έμαθε ποιος τον σκότωσε.

1949: Σιγκούρνι Γουίβερ, Αμερικανίδα ηθοποιός. Καθιερώθηκε με τη συμμετοχή στη σειρά ταινιών Άλιεν. Τρεις φορές ήταν υποψήφια για Όσκαρ.

1952: Τάκης Κορωναίος, μπασκετμπολίστας και προπονητής. Από τους κορυφαίους της γενιάς του, με καριέρα σε Παναθηναϊκό, ΠΑΟΚ και Πανιώνιο. Πετυχημένος και ως προπονητής, Στην καριέρα του κέρδισε 11 πρωταθλήματος και 3 Κύπελλα.

1957: Αντόνιο Καμπρίνι, Ιταλός ποδοσφαιριστής (αριστερός αμυντικός). Ιδιαίτερα γρήγορος και επικίνδυνος στις αντεπιθέσεις του ξεχώρισε για το καθαρό του παιχνίδι. Κέρδισε το Μουντιάλ του 1982 με την Ιταλία και τα τρία Ευρωπαϊκά Κύπελλα με τη Γιουβέντους. Οι Ιταλικές εφημερίδες τον αποκαλούσαν «Απόλλωνα των γηπέδων».

1958: Ούρσουλα φον ντερ Λάινεν, Γερμανίδα πολιτικός προερχόμενη από το Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα. Από το 2019 είναι Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

1968: Ζβόνιμιρ Μπόμπαν, Κροάτης ποδοσφαιριστής (επιτελικός μέσος). Ξεκίνησε τη διεθνή του καριέρα του στην εθνική Γιουγκοσλαβίας για να δοξαστεί στην εθνική Κροατίας με την οποία κέρδισε την 3η θέση στο Μουντιάλ του 1998 στη Γαλλία. Ξεχώρισε στην Ντινάμο Ζάγκρεμπ, αλλά μεγαλούργησε στην Μίλαν (1991-01) με την οποία κέρδισε το Τσάμπιονς Λιγκ και το Σούπερ Καπ του 1994.

1983: Άννα Πολλάτου, αθλήτρια της γυμναστικής. Με την ομάδα του ανσάμπλ κατέκτησε το χάλκινο μετάλλιο στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Σίδνεϊ το 2000. Σκοτώθηκε σε τροχαίο στον εθνικό δρόμο Πάτρας – Πύργου στις 17 Μαΐου 2014.

Θάνατοι

1967: Κλέμεντ Άτλι (84 χρ.), Βρετανός πολιτικός. Στις πρώτες μεταπολεμικές εκλογές στη χώρα του νίκησε τον Ουίστον Τσότσιλ και σχημάτισε κυβέρνηση Εργατικών.

1987: Κωνσταντίνος Τσάτσος (88 χρ.), πολιτικός, φιλόσοφος, Ακαδημαϊκός. Στενός συνεργάτης του Κωνσταντίνου Καραμανλή εξελέγη Πρόεδρος της Δημοκρατίας (1975-80). Η σύζυγός του η Ιωάννα Τσάτσου ήταν αδελφή του Νομπελίστα ποιητή Γιώργου Σεφέρη.

1992: Βίλι Μπραντ (78 χρ.), Γερμανός πολιτικός. Δήμαρχος Δυτικού Βερολίνου, αρχηγός του Σοσιαλιστικού Κόμματος και Καγκελάριος της Δυτικής Γερμανίας (1969-74). Υπέρμαχος της ενοποίησης των δύο Γερμανιών.

1992: Χρήστος Χαιρόπουλος (83 χρ), δημοσιογράφος, συνθέτης, ποιητής, ηθοποιός.

2016: Στυλιανός Παττακός (103 χρ.), στρατιωτικός, αντιπρόεδρος των δικτατορικών κυβερνήσεων. Από τους πρωτεργάτες του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου 1967. Με την Μεταπολίτευση καταδικάστηκε σε θάνατο, αλλά η ποινή του μετατράπηκε σε ισόβια. Το 1990 αποφυλακίστηκε για λόγους υγείας.

2017: Λούλα Αναγνωστάκη (89 χρ.), θεατρική συγγραφέας, λογοτέχνης. Μικρότερη αδελφή του ποιητή Μανώλη Αναγνωστάκη και μητέρα του συγγραφέα Θανάση Χειμωνά.

Διαβάστε ακόμη

SHOWBIZ

Η μάχη της Νάντιας Μουρούζη - Η προγραμματισμένη επέμβαση στο «Γεννηματάς»

Στο Νοσοκομείο «Γεώργιος Γεννηματάς» νοσηλεύεται η τελευταία σύντροφος του μεγάλου ηθοποιού Δημήτρη Παπαμιχαήλ.