Πώς επέστρεψε (το χρυσό) ιστορικό κειμήλιο στην πόλη των Ιωαννίνων
Λουσμένο στο φως, που διαπερνά το τζάμι της προθήκης, το χρυσό καριοφίλι του Αλή Πασά λάμπει πλέον στο Μουσείο της Επαναστατικής Περιόδου στο Νησί των Ιωαννίνων.
Το ιστορικό κειμήλιο, που έχει φιλοτεχνηθεί από δεξιοτέχνες αργυροχρυσοχόους της Ηπείρου και αποτελεί σημαντικό δείγμα της τέχνης πριν από την Επανάσταση, εντοπίστηκε έπειτα από πολυετείς αναζητήσεις.
Το χρυσό καριοφίλι διασώθηκε στο πέρασμα του χρόνου και εδώ και λίγες μέρες εκτίθεται σε περίοπτη θέση του μουσείου των Ιωαννίνων, το οποίο δημιουργήθηκε από τον συλλέκτη Φώτη Ραπακούση. Με μήκος ένα μέτρο και 56 εκατοστά και φιλοτεχνημένο από χρυσό και ασήμι, το όπλο εντυπωσιάζει τους επισκέπτες και η επιγραφή «Αλή-Παcια», που είναι σκαλισμένη δίπλα στον μηχανισμό πυροδότησης, παραπέμπει στους θρύλους της περιόδου που έζησε ο αξιωματούχος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Οπως δηλώνει ο κ. Ραπακούσης, ο Αλή Πασάς ήταν λάτρης των όπλων και ένιωθε μεγάλη ευχαρίστηση, όταν ξεναγούσε στη συλλογή του τους περιηγητές που έφταναν στα Γιάννενα.
Η προέλευση
Οσον αφορά τη χρονολογία που φέρει το όπλο, παραπέμπει σε δύο ιστορικά γεγονότα. Το ένα είναι η άφιξη (πρώτη φορά) στα Ιωάννινα της αγγλικής διπλωματικής αποστολής και η ίδρυση προξενείου, που σημαίνει ότι «ενδέχεται το όπλο να είναι δώρο του Γεωργίου του 1ου της Αγγλίας για να αποκτήσει την εύνοια του Αλή Πασά», και το δεύτερο είναι η κατάλυση της Σουλιώτικης Συμπολιτείας, το 1803.
Οπως εξηγεί ο κ. Ραπακούσης, «τότε ο σουλτάνος Σελίμ ο 3ος, για να επιβραβεύσει τον Αλή Πασά, τον ανακηρύσσει ανώτατο Βεζίρη και Ρούμελη Βαλεσή στην Ευρωπαϊκή Τουρκία. Δεν αποκλείεται, λοιπόν, να είναι δώρο του σουλτάνου παράλληλα με το αξίωμα».
Σύμφωνα με τον συλλέκτη, το καριοφίλι έφτασε στην κατοχή του από παλιά αρχοντική οικογένεια των Ιωαννίνων, η οποία είχε μεταναστεύσει από τη δεκαετία του 1930 στην Αθήνα.
«Ο κτήτορας, που πέθανε πριν από δύο χρόνια, είπε στη σύζυγό του ότι ήταν επιθυμία του το όπλο να επιστρέψει στα Ιωάννινα, εφόσον ικανοποιηθεί οικονομικά. Είμαι τυχερός γιατί κυριάρχησε η επιθυμία του θανόντος και όχι το οικονομικό συμφέρον».
Η οικογένεια αγόρασε το όπλο από κάποιο παζάρι γιατί, κατά την πολιορκία του βεζίρη από τα σουλτανικά στρατεύματα το 1820, τα παλάτια του λεηλατήθηκαν και όλες οι οικοσκευές, τα όπλα και άλλα πολύτιμα αντικείμενα πουλήθηκαν.